Hakkımızda
TARİHÇE
Kurumsal Gelişim
İstanbul Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi (ENUYGAR), Aralık 2003’te İstanbul Üniversitesi Rektörlüğüne bağlı olarak kurulmuştur. Kuruluşunda “Özürlüler Araştırma ve Uygulama Merkezi (ÖZARUM)” adıyla faaliyet gösteren Merkez, yükseköğretimde engelli bireylerin akademik ve sosyal yaşama tam katılımını desteklemek amacıyla yapılandırılmıştır.
Merkez, 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun ve ilgili yükseköğretim düzenlemeleri yürürlüğe girmeden önce kurulmuş; yükseköğretimde engelli öğrencilere yönelik kurumsal yapılanmanın erken ve öncü örneklerinden biri olmuştur.
2005 yılında kabul edilen 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun sonrasında, 2006 yılında yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurumları Engelliler Danışma ve Koordinasyon Yönetmeliği doğrultusunda Engelli Öğrenci Birimi Merkez bünyesinde yeniden yapılandırılmış; aynı süreçte İstanbul Üniversitesi’nin o dönemki adıyla Özürlü Öğrenci Birimi Yönetmeliği hazırlanarak yürürlüğe konmuştur. Böylece öğrenci destek hizmetleri hukuki ve yönetsel bir çerçeveye kavuşmuştur.
2015 yılında Engelli Personel Komisyonu kurulmuş; üniversite bünyesindeki engelli personelin ihtiyaçlarının değerlendirilmesi ve çözüm mekanizmalarının geliştirilmesi için kurumsal bir yapı oluşturulmuştur.
Merkez ayrıca engelli öğrenci ve çalışanların afete hazırlıkları konusunda iç ve dış paydaşlarla birlikte etkinlikler, eğitimler, anketler ve kurumsal hazırlık çalışmaları yürütmektedir. Bu çalışmalar, engellilik perspektifinin afet yönetimi süreçlerine entegrasyonunu hedeflemektedir.
ENUYGAR; üniversitenin tüm idari birimleri, fakülteleri, enstitüleri ve yüksekokullarındaki akademik danışmanlarla işbirliği içinde çalışan bütüncül bir yapıdır. Aynı zamanda engelli sivil toplum kuruluşları, kamu kurumları ve yerel yönetimlerle ortak projeler yürüten paydaş temelli bir merkezdir.
Bu çerçevede:
- Kampüslerde mimari erişilebilirlik çalışmaları yürütülmüş,
- Fiziksel ve teknolojik uyarlamalar gerçekleştirilmiş,
- Engelsiz Bilgi Merkezi kurulmuş,
- Akademik uyarlama ve danışmanlık sistemi oluşturulmuştur.
2014 yılında kurulan ENUYGAR Sanat Atölyesi, kapsayıcılığı sanat yoluyla güçlendiren önemli bir kurumsal adım olmuştur. Atölye; engelli ve engelsiz öğrencilerin, akademik ve idari personelin birlikte üretim yaptığı bir sosyal etkileşim ve farkındalık alanı olarak faaliyet göstermektedir.
Öğrenci Birimi ve Güçlendirme Çalışmaları
Engelli Öğrenci Birimi, öğrencilerin akademik ve sosyal yaşama eşit katılımını sağlamak amacıyla bireysel ve yapısal düzeyde destek mekanizmaları yürütmektedir.
Bu kapsamda:
- Akademik uyarlamaların koordinasyonu (sınav düzenlemeleri, ders materyali uyarlamaları, laboratuvar desteği vb.),
- Kayıt ve oryantasyon desteği,
- Psikososyal yönlendirme ve burs–yurt destekleri için ilgili birimlerle işbirliği,
- Fakültelerde görev yapan akademik danışmanlarla koordinasyon,
- Erişilebilir bilgi ve teknolojiye erişim desteği sağlanmaktadır.
Bunun yanı sıra öğrenci güçlendirme yaklaşımı doğrultusunda:
- Farkındalık ve savunuculuk temelli etkinlikler,
- Engelsiz satranç turnuvaları ve sosyal buluşmalar,
- Sanat ve atölye çalışmaları,
- Engelliler Haftası ve 3 Aralık Dünya Engelliler Günü programları,
- Küçük grup temelli bilinçlendirme eğitimleri düzenlenmektedir.
Bu çalışmalar yalnızca destek sunmayı değil; öğrencilerin öz-yeterlilik, katılım ve temsil kapasitelerini güçlendirmeyi hedeflemektedir.
Akademik Gelişim
ENUYGAR, engelliliği disiplinler arası bir araştırma ve bilgi üretim alanı olarak ele almaktadır. Bu yaklaşım doğrultusunda ulusal ve uluslararası düzeyde kongreler, konferanslar, çalıştaylar ve seminerler düzenlenmiş; akademi, kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşları arasında işbirliği platformları oluşturulmuştur.
Merkez tarafından düzenlenen Engellilik Araştırmaları Kongreleri ve konferanslar, alanın Türkiye’de akademik zeminde gelişmesine katkı sağlamıştır.
2014 yılında Sosyal Bilimler Enstitüsü bünyesinde Engellilik Araştırmaları Tezli Yüksek Lisans Programı’nın açılması için girişimde bulunulmuş; program 2017–2018 eğitim yılında öğrenci kabulüne başlamıştır. Program, engelliliği hukuk, sosyal politika, tasarım, iletişim ve sağlık gibi farklı disiplinler üzerinden ele alan kurumsal bir akademik yapı oluşturmuştur.
Merkez ayrıca erişilebilirlik, sosyal politika, kapsayıcı eğitim ve hak temelli yaklaşım konularında raporlar hazırlamakta; kamu ve sivil toplum kuruluşlarıyla ortak araştırma ve uygulama projeleri yürütmektedir. ENUYGAR, yükseköğretimde kapsayıcılığı yalnızca bir destek hizmeti olarak değil, kurumsal dönüşüm ve bilgi üretimi süreci olarak ele alan bütüncül bir model geliştirmektedir.
Merkezin amacı, disiplinler arası bir yaklaşımla engelliliğin hak temelli tanıtılması, korunması ve bu hakların uygulanması ve geliştirilmesi açılarından, ulusal ve uluslar arası alanda kuramsal ve uygulamaya yönelik araştırmalar yapma, bilgi ve belge toplama, izleme, işbirliği yapma, bilgi ağı oluşturma ve akademik faaliyetlerde bulunmaktır.
ENGELSİZ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ
VİZYON
Engelsiz İstanbul Üniversitesinin vizyonu; evrensel tasarım ilkesinden hareketle, herkesin eşit olanaklara sahip olarak öğrenim gördüğü, çalıştığı ve hizmet aldığı bir üniversite olarak, engellilik alanında yurt içi ve yurt dışındaki farklı disiplin ve sektörlerdeki kuruluşlarla bilimsel işbirlikleri oluşturmak, akademik çalışmalar yapmak ve alanımızda ülke çapında bir hareketin öncüsü olmaktır.
MİSYON
Evrensel tasarım ilkelerine uygun yaşam alanlarını yaygınlaştırmak,
Öğrencilerimiz, çalışanlarımız ve hizmet alanlarımızla birlikte çalışmak,
Engellilik alanının eğitim, istihdam, sağlık, rehabilitasyon gibi çeşitli dallarında bilimsel araştırmalar ve akademik çalışmalar yapmak,
Yurt içindeki ve dışındaki ortaklarla projeler geliştirmek ve uygulamak,
Engellilik alanındaki çeşitli konularda konferanslar ve sempozyumlar düzenlemek,
Üniversitemizde eğitim gören özel gereksinimli öğrencilerimize her alanda destek vermek,
Her türlü ihtiyaç ve taleplerini dinleyerek bu ihtiyaçların karşılanması ve gerekli uyarlamaların yapılması noktasında üniversitemiz birimleriyle koordineli çalışmak,
Mezun olan özel gereksinimli öğrencilerimizin istihdamına ilişkin danışmanlık hizmeti vermek,
Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi olarak belirlediğimiz hedefler doğrultusunda ve bilimsel veriler ışığında öz veriyle çalışmaktır.
Merkez Sekreteri
Songül Gülşen
Esnaf Hastanesi (İTF FTR Polklinkleri) 1. Kat/Süleymaniye
0212 4400000-12872
Hayri Çayırlı
Ofis:Taş Odalar No: 27 İktisat Fakültesi Bahçesi arka tarafında yer almaktadır.
Tel:0212 4400000-12213
Ilgın Aydınoğlu
Engelsiz Bilgi Merkezi/ İÜ Merkez Kütüphanesi
02124400000-11092
4 Mayıs 2014 PAZAR
Resmî Gazete
Sayı : 28990
YÖNETMELİK
İstanbul Üniversitesinden:
İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ ENGELLİLER UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; İstanbul Üniversitesine bağlı olarak kurulan İstanbul Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezinin amaçlarına, faaliyet alanlarına, organlarına, bu organların görevlerine ve çalışma şekline ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik; İstanbul Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezinin amaçlarına, faaliyet alanlarına, organlarına, bu organların görevlerine ve çalışma şekline ilişkin hükümleri kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik; 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinin (2) numaralı alt bendi ile 14 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Akademik danışman: İstanbul Üniversitesi öğretim elemanlarını,
b) Danışma Kurulu: Merkez Danışma Kurulunu,
c) Koordinatör: İstanbul Üniversitesi Engelli Öğrenciler Koordinatörünü,
ç) Koordinatör yardımcıları: İstanbul Üniversitesi Engelli Öğrenciler koordinatör yardımcılarını,
d) Merkez: İstanbul Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezini,
e) Müdür: Merkez Müdürünü,
f) Müdür yardımcıları: Merkezin müdür yardımcılarını,
g) Rektör: İstanbul Üniversitesi Rektörünü,
ğ) Üniversite: İstanbul Üniversitesini,
h) Yönetim Kurulu: Merkez Yönetim Kurulunu,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Merkezin Amaçları ve Faaliyet Alanları
Merkezin amaçları
MADDE 5 – (1) Merkezin amaçları; disiplinler arası bir yaklaşımla engelliliğin hak temelli tanıtılması, korunması ve bu hakların uygulanması ve geliştirilmesi açılarından, ulusal ve uluslararası alanda kuramsal ve uygulamaya yönelik araştırmalar yapmak, bilgi ve belge toplamak, izlemek, işbirliği yapmak, bilgi ağı oluşturmak ve akademik faaliyetlerde bulunmaktır.
Merkezin faaliyet alanları
MADDE 6 – (1) Merkez, amacı doğrultusunda aşağıdaki faaliyetlerde bulunur:
a) Engellilik alanını Üniversitede öncelikli çalışma ve uygulama konularından biri haline getirmek ve Üniversitenin fiziki alt yapısını, engellilerin tüm Üniversite faaliyetlerine tam ve etkili katılımını sağlayacak hale gelmesine katkıda bulunmak.
b) Farklı disiplinlerden engellilik konusunda araştırmalar yapan bilim insanları ile uzmanları bir araya getirerek, ulusal ve/veya uluslararası araştırma/geliştirme projeleri oluşturmak ve yürütülmesini sağlamak.
c) Engellilik alanında hak ihlallerini izlemek, raporlamak, nedenleri ve önlenmesi konusunda disiplinler arası çalışma yapmak ve bu çalışma sonuçlarını ilgili kurum ve kuruluşlara göndermek.
ç) Engellilik alanında veri tabanı oluşturmak.
d) Ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşların bilgi ağına katılmak ve bilgi ağı oluşturmak.
e) Engelli haklarının tanıtımı ve yaygınlaştırılması konularında politika oluşturulmasına destek vermek ve kamuoyu oluşturmak.
f) İlgili kamu kurum ve kuruluşları ve sivil toplum kuruluşlarıyla engellilik alanında işbirliği gerçekleştirmek ve danışmanlık faaliyetlerinde bulunmak.
g) Ulusal ve uluslararası katılımlı kongre, panel, sempozyum ve konferans gibi akademik faaliyetler düzenlemek.
ğ) Kitap, dergi, broşür ve benzeri yayımlar yapmak.
h) Eğitim faaliyetleri gerçekleştirmek ve önlisans, lisans ve lisansüstü programlara akademik destek vermek ve ortak çalışmalar yürütmek.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Merkezin Organları ve Görevleri
Merkezin organları
MADDE 7 – (1) Merkezin organları şunlardır:
a) Müdür.
b) Yönetim Kurulu.
c) Danışma Kurulu.
Müdür
MADDE 8 – (1) Müdür; Merkezin çalışma alanı ile ilgili Üniversite öğretim üyeleri arasından, Rektör tarafından üç yıl için görevlendirilir. Görevi sona eren Müdür yeniden görevlendirilebilir.
(2) Müdür, Yönetim Kurulu üyeleri arasından en çok iki yardımcı atar. Müdür yardımcıları, Müdür tarafından verilen görevleri yapar ve Müdürün bulunmadığı zamanlarda ona vekâlet eder. Müdürün görevi sona erdiğinde, müdür yardımcılarının da görevi sona erer.
Müdürün görevleri
MADDE 9 – (1) Müdürün görevleri şunlardır:
a) Merkezi temsil etmek.
b) Merkez organlarını toplantıya çağırmak ve başkanlık etmek, toplantı gündemini hazırlamak.
c) Yönetim Kurulu kararlarını bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde uygulamak.
ç) Merkezin verimli çalışmasını ve ilgili birimler arasındaki koordinasyonu sağlamak.
d) Merkezin ihtiyaç duyduğu maddi imkânları sağlama konusunda ilgili kişi, kurum ve kuruluşlar ile işbirliği yapmak.
e) Her eğitim-öğretim yılı sonunda Merkezin çalışmalarıyla ilgili yıllık faaliyet raporu hazırlamak ve Yönetim Kurulunun görüşünü aldıktan sonra Rektörlüğün bilgisine sunmak.
f) Merkezin idari işlerini yürütmek.
g) İlgili mevzuatla verilen diğer görevleri yapmak.
Yönetim Kurulu
MADDE 10 – (1) Yönetim Kurulu; Müdür, müdür yardımcıları, Koordinatör ve Merkezin faaliyet alanlarında çalışma yapan Üniversite öğretim üyeleri arasından Müdür tarafından önerilen ve Rektör tarafından görevlendirilen beş üye olmak üzere toplam dokuz üyeden oluşur.
(2) Yönetim Kurulu üyelerinin görev süresi üç yıldır. Görevi sona eren üyeler yeniden görevlendirilebilir.
(3) Yönetim Kurulu, Müdürün başkanlığında ve çağrısı üzerine en az iki ayda bir toplanır. Gerektiğinde Müdürün daveti üzerine olağanüstü toplanabilir. Yönetim Kurulu, üye tam sayısının salt çoğunluğu ile toplanır ve kararlar toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile alınır. Oylar kabul veya ret şeklinde verilir. Oyların eşitliği durumunda Müdürün kullandığı oy yönünde çoğunluk sağlanmış sayılır.
Yönetim Kurulunun görevleri
MADDE 11 – (1) Yönetim Kurulunun görevleri şunlardır:
a) Merkezin çalışmaları ile ilgili plan ve programların hazırlanmasını ve uygulanmasını sağlamak.
b) Engellilik alanında araştırma, eğitim, uygulama, danışmanlık ve yayım konularındaki talepleri değerlendirip karara bağlamak.
c) Merkezin yapacağı akademik çalışmalar başta olmak üzere her türlü çalışma ve faaliyetlerini belirlemek, uygulamaya koymak.
ç) Üniversite içinden veya dışından Merkezde görev yapacak akademik, idari ve teknik personel ihtiyacını belirlemek ve görevlendirilmeleri ile ilgili teklifleri Rektörlüğe sunmak.
d) Merkezde görevli veya görevlendirilecek personelin hizmet içi eğitim amacı ile yurt içi ve yurt dışında görevlendirilmesini Rektörlüğe teklif etmek.
e) Merkezin çalışmalarıyla ilgili yıllık faaliyet raporuna görüş bildirmek.
f) Merkezin faaliyetlerini yürütmek için ihtiyaç halinde alt çalışma grupları oluşturmak, Merkezin etkili ve verimli bir şekilde çalışması için gerekli kararları almak.
g) İlgili mevzuatla verilen diğer görevleri yapmak.
Danışma Kurulu
MADDE 12 – (1) Danışma Kurulu; Merkezin faaliyet alanları ile ilgili çalışmaları bulunan Üniversite içinden ve dışından Müdür tarafından önerilen ve Rektör tarafından görevlendirilen en fazla on beş kişiden oluşur.
(2) Danışma Kurulu, her yıl olağan olarak kasım ayı içinde, Müdürün daveti üzerine toplanır. Gerektiğinde Müdürün daveti üzerine olağanüstü toplanabilir. Toplantılar, davete icabet etmiş üyelerle yapılır; toplantı ve karar nisabı aranmaz.
Danışma Kurulunun görevleri
MADDE 13 – (1) Danışma Kurulunun görevleri; Merkezin çalışmalarıyla ilgili dilek, tavsiye ve önerilerde bulunmaktır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Engelli Öğrenciler Koordinatörü ve Yardımcıları
Engelli Öğrenciler Koordinatörü
MADDE 14 – (1) Engelli Öğrenciler Koordinatörü, Müdürün teklifi üzerine; Merkezin faaliyet alanları ile ilgili çalışmaları bulunan Üniversite öğretim elemanları arasından Rektör tarafından görevlendirilir.
Engelli Öğrenciler Koordinatörünün görevleri
MADDE 15 – (1) Engelli Öğrenciler Koordinatörünün görevleri şunlardır:
a) Her eğitim ve öğretim yılı başında Üniversiteye kayıt hakkı kazanan engelli öğrencilerin listesini Öğrenci İşleri Daire Başkanlığından temin etmek.
b) Üniversiteye kesin kayıt yaptıran engelli öğrencilerle iletişime geçmek ve ilgili yerleşke koordinatörü hakkında bilgilendirmek.
c) Engelli öğrencilerin Üniversiteye devamlarını, derslere devamlarını ve ders başarılarını takip etmek ve Müdürü bilgilendirmek.
ç) Mezun olan veya Üniversiteden ayrılan engelli öğrenciler ile iletişimi devam ettirmek.
d) Mezun durumda olan engelli öğrencilerin istihdam imkân ve alanları ile ilgili konularda İÜ KAGEM ve ilgili kurumlarla işbirliği yaparak planlanan program ve etkinliği Müdürün onayına sunarak etkinliği gerçekleştirmek.
e) Koordinatörlerle birimin faaliyetlerini planlamak ve Müdürün onayına sunmak. (Proje, konferans, seminer, eğitim ve benzeri.)
f) Koordinatörlerden gelecek sorunlar doğrultusunda çözüm önerileri sunarak Müdüre sunmak.
g) Öğrencinin fiziksel erişilebilirlik ve ulaşılabilirlik ile ilgili sorunlarının giderilmesi için üniversite ve il genelinde ilgili birimlerle koordinasyon sağlamak.
Engelli Öğrenciler Koordinatörü yardımcıları
MADDE 16 – (1) Engelli Öğrenciler Koordinatörü yardımcıları, Müdürün önerisi üzerine Merkezin faaliyet alanları ile ilgili çalışmaları bulunan Üniversite personeli arasından Rektör tarafından görevlendirilir.
(2) Engelli Öğrenciler Koordinatör yardımcıları, Merkezin amaçları doğrultusunda çalışmaların yürütülmesinde Müdüre ve Koordinatöre karşı sorumludur.
Engelli Öğrenciler Koordinatörü yardımcılarının görevleri
MADDE 17 – (1) Engelli Öğrenciler Koordinatörü yardımcılarının görevleri şunlardır:
a) Üniversite bütün programlarında kayıtlı bulunan tüm özel gereksinimli öğrencilere ait kişisel bilgi dosyaları hazırlamak.
b) Özel gereksinimli öğrenci ile bireysel görüşmeler yaparak bireysel uyarlama mektubunu doldurmak.
c) Bireysel uyarlama mektubunu ilgili akademik danışmana ileterek sorunlara çözüm önerileri sunmak ve gerekli düzenlemeleri yapmak.
ç) Öğrencinin akademik başarısını arttırmak için ek hizmetler sunmak.
d) Öğrencinin ihtiyacı doğrultusunda Rehberlik ve Danışmanlık Sosyal Destek Birimi ile iletişime geçmek.
e) Barınma ve burs ihtiyacı olan öğrenciler için ilgili birimlerle iletişime geçmek.
f) Merkezin düzenlediği etkinliklerde özel gereksinimli öğrencilerin aktif olarak yer almasını sağlamak.
g) Her yarıyıl sonunda yerleşkede yapılan faaliyetler için faaliyet bildirim formu doldurmak ve Koordinatöre sunmak.
ğ) Koordinatörün ilettiği yeni kayıtlı öğrenciler için oryantasyon programı hazırlayarak uygulamak.
h) Her yarıyılda en az bir defa öğrencilerle toplantı düzenleyerek, öğrenci memnuniyet anketini yapmak ve değerlendirmek.
ı) Koordinatör tarafından iletilen mezun olacak öğrencilerin kariyer planlaması için İÜ KAGEM ile toplantı düzenlemek.
Akademik danışmanlar
MADDE 18 – (1) Akademik danışmanlar, Müdürün ve Koordinatörün önerisiyle Üniversitenin öğretim elemanları veya yardımcıları arasından Rektör tarafından görevlendirilirler.
Akademik danışmanların görevleri
MADDE 19 – (1) Akademik Danışmanların görevleri şunlardır:
a) Engelli öğrencilerin bireysel uyarlama mektubunu değerlendirmek.
b) Öğrencinin ders aldığı öğretim üyesi ile iletişime geçmek.
c) Koordinatör ve koordinatör yardımcıları ile sorunlar üzerine çözümler üretmek.
ç) Engelli öğrencilere akademik konularda danışmanlık yapmak.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Personel ihtiyacı
MADDE 20 – (1) Merkezin akademik, teknik ve idari personel ihtiyacı, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu uyarınca, Müdürün önerisi üzerine Rektör tarafından görevlendirilen personel tarafından karşılanır.
Ulusal ve uluslararası üyelik
MADDE 21 – (1) Merkez, Yönetim Kurulunun teklifi ve Rektörün onayı ile ülke içindeki kuruluşlara ve ilgili mevzuat hükümlerine göre kendi alanındaki diğer uluslararası kuruluşlara üye olabilir.
Ekipman ve demirbaşlar
MADDE 22 – (1) Merkez tarafından desteklenen araştırmalar kapsamında alınan veya diğer yollardan temin edilen her türlü alet, ekipman ve demirbaş Merkezin kullanımına tahsis edilir.
Hüküm bulunmayan haller
MADDE 23 – (1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde, ilgili diğer mevzuat hükümleri uygulanır.
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik
MADDE 24 – (1) 2/12/2012 tarihli ve 28485 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İstanbul Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 25 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 26 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini İstanbul Üniversitesi Rektörü yürütür.
İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ
ÖZEL GEREKSİNİMLİ ÖĞRENCİLER İÇİNEĞİTİMDE FIRSAT EŞİTLİĞİ YÖNERGESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve kapsam
MADDE 1 − (1) Bu Yönerge; İstanbul Üniversitesi’nde kayıtlı bulunan özel gereksinimli öğrencilerin karşılaştıkları dezavantajları ortadan kaldırmak ve onların Üniversitede akademik, sosyal ve kültürel ortamlara eşit fırsatlarla katılımlarını sağlamaya yönelik usul ve esasları düzenler ve kapsar.
Dayanak
MADDE 2 − (1) Bu Yönerge; 04/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinin (2) numaralı alt bendi ile 14 üncü maddesine, 07/07/2005 tarih ve 25868 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Engelliler Hakkında Kanun ile 14/08/2010 tarih ve 27672 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumları Engelliler Danışma ve Koordinasyon Yönetmeliğine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 − (1) Bu Yönergede geçen;
a) Akademik Danışman: Özel gereksinimli öğrencilere akademik sorunları konusunda danışmanlık yapan öğretim elemanını,
b) Birim: İstanbul Üniversitesi bünyesinde bulunan Enstitü, Fakülte ve Yüksekokulu,
c) Ders: İstanbul Üniversitesi’nde ön lisans, lisans ve lisansüstü eğitim programlarında verilen zorunlu ve seçmeli dersleri,
ç) Engelsiz Bilgi Merkezi: İstanbul Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi Öğrenci Koordinatörlüğü ile işbirliği yaparak İstanbul Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı bünyesinde özel gereksinimli öğrenci ve personele hizmet veren merkezi,
d) Merkez: İstanbul Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezini,
e) Müdür: Merkez Müdürünü,
f) Öğrenci Koordinatörlüğü: Merkeze bağlı olan özel gereksinimli öğrenci destek hizmetlerini koordine eden birimi,
g) Özel Gereksinimli Öğrenci: Bedensel, zihinsel, duyusal, psiko-sosyal yeteneklerini kullanma ve toplum yaşamına uyum sağlama ile günlük ihtiyaçlarını karşılamada desteğe ihtiyacı olan öğrenciyi,
ğ) Rektör: İstanbul Üniversitesi Rektörünü,
h) Senato: İstanbul Üniversitesi Senatosunu,
ı) Sınav: İstanbul Üniversitesi’nde ön lisans, lisans ve lisansüstü eğitim programlarında yapılan bütün sınavları,
i) Üniversite: İstanbul Üniversitesini,
j) Yönetim Kurulu: Merkezin Yönetim Kurulunu,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Eğitim-Öğretim Uygulamaları
Ders uygulamaları
MADDE 4 − (1) Özel gereksinimli öğrencilerin fırsat eşitliği çerçevesinde öğrenim görebilmesi ve başarılarının olumsuz etkilenmemesi için ders öncesinde, sırasında ve sonrasında aşağıdaki hususlara riayet edilir:
a) Ders izlencelerine “Engel durumunuzdan ötürü herhangi bir akademik uyarlamaya ihtiyaç duyuyorsanız lütfen benimle iletişime geçiniz” cümlesi eklenir.
b) Öğretim elemanları Öğrenci Koordinatörlüğü tarafından gönderilen özel gereksinimli öğrencilere ilişkin kişisel verileri gizli tutmakla yükümlüdür.
c) Öğretim elemanları özel gereksinimli öğrencilere yönelik ders materyali konusunda Öğrenci Koordinatörlüğü ve Engelsiz Bilgi Merkezi ile işbirliği yapar.
ç) Sınıflarda özel gereksinimli öğrencilerin oturma ihtiyaçlarını karşılayacak tedbirler alınır.
d) Öğretim elemanları özellikle işitme engelli öğrencilerin talebi halinde derslerini yüzü sınıfa dönük olarak anlatır.
e) İşitme cihazı kullanan öğrencilerin talebi doğrultusunda dersliklerdeki arka plan gürültüsünü ve yansımayı azaltan FM (Frequency Modulation) sistemleri temin edilir.
f) Engel durumundan kaynaklanan ihtiyaçlarına göre özel gereksinimli öğrencilerin objektif konuların işlendiği dersleri ses kayıt cihazı ile kaydetmesine izin verilir.
g) Bilgisayarla yapılan uygulamalı derslerde hiç görmeyen ya da az gören öğrencilerin kullanabileceği bilgisayarlar bulundurulur. Bu bilgisayarlara erişilebilirliği sağlayan gerekli programlar yüklenir ya da gerekli donanım takviyesi yapılır.
ğ) Hiç görmeyen ya da az gören öğrencilerin dersle ilgili görsel materyalleri görenlerle eşit miktarda kavrayabilmesi için dersi veren öğretim elemanı tarafından sesli betimleme yapılır.
h) Özel gereksinimli öğrenciler, talepleri ve gerekçeleri Öğrenci Koordinatörlüğü tarafından uygun bulması halinde, kısa süreli olarak bölümleri ile ilgili dersleri, ikinci öğretim veya Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi ders programlarından takip edebilirler.
ı) Özel gereksinimli öğrencilere verilen ödev ve projeler bu öğrencilerin engel grubu dikkate alınarak uyarlanır.
i) Maddi güçlüğü olan özel gereksinimli öğrencilerin eğitimle ilgili olan özel nitelikli araç ve gereçleri Öğrenci Koordinatörlüğü tarafından imkanlar ölçüsünde temin edilir ve öğrenciye süreli olarak teslim edilir.
j) Eğitim-öğretim yılı başında Öğrenci Koordinatörlüğü tarafından özel gereksinimli öğrencilere oryantasyon toplantısı yapılır.
Sınav uygulamaları
MADDE 5 − (1) Sınav öncesinde, sırasında ve sonrasında özel gereksinimli öğrencilerin fırsat eşitliği çerçevesinde öğrenim görebilmesi ve başarılarının olumsuz etkilenmemesi için Öğrenci Koordinatörlüğü’nden destek talep edilebilir ve aşağıdaki hususlara riayet edilir:
a) Sınav salonlarının seçimi, farklı engel grupları çerçevesinde değerlendirilerek ve erişilebilirlik kuralları da göz önünde bulundurularak yapılır,
b) Sınav görevlilerince sınav saatleri, sınav yerleri ve soruları vb. gibi duyurular engel grupları göz önünde bulundurularak yapılır.
c) Özel gereksinimli öğrencilerin ihtiyaç duymaları halinde sınavlara yardımcı araç ve gereç ile (işitme cihazı, teleskopik gözlük, prizmatik gözlük, büyüteç vb.) girmelerine izin verilir.
ç) Hiç görmeyen ya da az gören öğrencilerin yazılı sınavlarına refakat edecek, sınav olunan ders ile ilgili terminolojiye hakim olan okuyucu – işaretleyici gözetmen görevlendirilir.
d) Özel gereksinimli öğrencilere zorunlu olması durumunda bilgisayar ortamında da sınav yapılabilir.
e) Hiç görmeyen ya da az gören öğrencilere özel ihtiyaçları doğrultusunda farklı formatlarda (büyütülmüş punto, kabartma yazı, ses dosyası, vb.) soru kağıdı hazırlanır.
f) Görme, işitme zorluğu ve dikkat eksikliği, hiperaktivite, disleksi – disgrafi, distoni v.b. gibi sorunlar yaşayan özel gereksinimli öğrencilerin talebi ve Öğrenci Koordinatörlüğünün uygun bulması halinde bu öğrencilerin bir gözetmen eşliğinde tek kişilik bir ortamda sınav olmaları sağlanır.
g) Konuşma (kekemelik, afazi, disfazi, vb.) ve işitme bozukluğu olan öğrenciler için sözlü sınav uygulamalarında uyarlama veya uygun ölçme ve değerlendirme metotları kullanılır.
ğ)Okuyucu-işaretleyici/yazıcı ya da büyük puntolu soru kağıdı ya da kitapçığı ile sınava giren görme engelli öğrencilere, doğuştan ağır işitme engeli olanlara, yazma ve hareket güçlüğü çeken öğrencilere ve Öğrenci Koordinatörlüğü tarafından ek süre ihtiyacı tespit edilen öğrencilere “sınav süresinin yarısı kadar” ek süre verilir. Bu ek süreye sınava hazırlık ve yerleşme süresi dahil değildir.
h) Özel gereksinimli öğrencilere kullandıkları ilaç, tıbbi malzeme vb. ile sınava girmelerine izin verilir.
ı) Sınav esnasında ihtiyaç duyulması halinde, özel gereksinimli öğrencilerin, karşılaşabilecekleri biyolojik ve psikolojik ihtiyaçlarından dolayı, görevli nezaretinde, geri dönmek kaydıyla sınava kısa süreliğine ara vermesine sınav görevlisi tarafından izin verilebilir.
(2) Bu hususların uygulanması, akademik danışmanın sorumluluğundadır.
Ders muafiyeti ve intibak
MADDE 6 − (1) Özel gereksinimli öğrencilerin özel durumları nedeniyle almaları mümkün olmayan teorik ve uygulamalı dersler için muafiyet yerine, ilgili birimin onayı ile öğrencinin durumuna göre akademik danışmanın ve dersi veren öğretim üyesinin görüşleri doğrultusunda intibak yapılması veya intibakın mümkün olmadığı durumlarda öğrencinin muaf tutulmasının istendiği dersin niteliğine göre (zorunlu/seçimlik) aynı kredide başka bir dersi seçmesi sağlanır.
Kısmi zamanlı öğrenci ve gönüllü öğrenci desteği
MADDE 7 − (1) Özel gereksinimli öğrencilere, Öğrenci Koordinatörlüğü tarafından gerekli görülen durumlarda ders çalışma konusunda kısmi zamanlı öğrenci veya gönüllü öğrenci destek hizmeti verilebilir.
(2) Bu hizmetin sağlanması için;
a) Öğrenci Koordinatörlüğü her eğitim ve öğretim yılı başında tespit edilen ihtiyaca göre Üniversiteden kısmi zamanlı öğrenci talebinde bulunur.
b) Kısmi zamanlı öğrenci veya gönüllü öğrencinin, özel gereksinimli öğrencinin eğitim gördüğü alanla ilişkili olmasına dikkat edilir.
c) Öğrenci Koordinatörlüğü özel gereksinimli öğrencilerin ihtiyaçları doğrultusunda, tahsis edilen kısmi zamanlı öğrenci veya gönüllü öğrencilerin verecekleri destek hizmetini koordine eder.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Hizmetlere Erişim
Mimari erişilebilirlik
MADDE 8 − (1) Özel gereksinimli öğrencilerin Üniversitenin açık ve kapalı mekanlarında güçlük çekmeden erişimlerinin sağlanması için aşağıdaki düzenlemeler yapılır:
a) Üniversitenin yeni yapılanmasında yer alacak tüm mimari alanlar, özel bir ek tasarımaveya düzenlemeye gerek duyulmaksızın, mümkün olduğunca (özel gereksinimli öğrenciler de dikkate alınarak) herkes tarafından kullanılabilecek şekilde, ulusal ve uluslararası standartlara uygun olarak tasarlanır.
b) Mevcut ve tarihi binalarda mimari erişilebilirliğe ve dersliklere yönelik ulusal ve uluslararası standartlar göz önüne alınarak, yapı ya da mekâna uygun ve uyarlanabilen projelerle gerekli tadilatlar yapılır.
c) Hareket engeli olan öğrenciye mevcut asansörlerin kullanım izni verilir.
ç) Öğrenci Koordinatörlüğü özel gereksinimli öğrencinin kayıtlı olduğu birime ulaşımı konusunda imkanlar ölçüsünde destek sağlar.
d) Hiç görmeyen ya da az gören öğrencilerin dersliklerini kimsenin yardımı olmadan bulabilmeleri için binalar içinde kabartma yazı dahil gerekli tedbirler alınır.
Bilgiye erişim
MADDE 9 − (1) Üniversitenin kullandığı tüm elektronik sistemler ve teknolojilerözel gereksinimliöğrencilerin ihtiyaçlarına göre düzenlenir. Özel gereksinimli öğrencilerin Üniversitenin web tabanlı hizmetlerine erişebilmeleri için verilen bütün web hizmetleri W3 standartları göz önünde bulundurularak hazırlanır. Üniversite web sitesi ana sayfası, Üniversiteye bağlı birimlerin internet sayfaları, öğrenci otomasyon sistemi ve web tabanlı eğitim yapan bölümler gelişen ve değişen teknolojiler kullanılarak geliştirilir ve düzenli olarak güncellenir.
(2) Özel gereksinimli öğrencilerin eğitim aldıkları bölümlerin kütüphanelerinden talep ettikleri yayınlar, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’na uygun olarak istedikleri formatta çoğaltılır veya ödünç olarak verilir.
(3) Engelsiz Bilgi Merkezi tarafından özel gereksinimli öğrencilerin dersleriyle ilgili ve kişisel gelişimlerine katkıda bulunacak her türlü materyal, talebi doğrultusunda öğrencinin istediği formatta (MP3, Braille, MS Word, PDF vb.) hazırlanır.
Sağlık ve rehabilitasyon hizmetlerine erişim
MADDE 10 − (1) Üniversitede eğitim gören özel gereksinimli öğrencilerin İstanbul Üniversitesi Hastaneleri ve Mediko Sosyal Merkezinden öncelikli olarak yararlanmaları için gerekli düzenlemeler yapılır.
(2) Üniversitede eğitim gören özel gereksinimli öğrencilerin engellilik raporu alma veya yenilemeleri sürecinde kendilerine öncelik ve kolaylık sağlanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
İyi tutum
MADDE 11 − (1) Üniversitede görev yapan her düzeydeki akademik ve idari personel özel gereksinimli öğrencilere iyi tutum sergilemelidir.
(2) Akademik ve idari personelin iyi tutumla ilgili Merkez tarafından yürütülen bilinç düzeyini arttırma amaçlı hizmet içi eğitimlere katılımı sağlanır.
(3) Akademik personelin sınav ve ders uygulamalarına yönelik engel gruplarına uygun materyal hazırlama ve danışmanlık konusundaki hizmet içi eğitimlere katılmaları sağlanır.
Sosyal ve kültürel etkinlikler ve imkanlar
MADDE 12 − (1) Üniversite, özel gereksinimli öğrencilerinÜniversitenin düzenlediği kültür ve spor etkinliklerine katılmalarını teşvik eder ve bu konuda gerekli kolaylıkları sağlar.
(2) Üniversite, özel gereksinimli öğrencilerin yaratıcı, sanatsal ve entelektüel kapasitelerini geliştirme ve kullanmaları için imkanlar ölçüsünde gerekli tedbirleri alır.
(3) Öğrenci Koordinatörlüğü maddi güçlüğü bulunan özel gereksinimli öğrencilerin burs ve yurt ihtiyaçlarının karşılanması için destek hizmeti verir.
(4) Öğrenci Koordinatörlüğü özel gereksinimli öğrencilere istihdam imkanları ve mesleklere ilişkin bilgilendirme yapar.
Hizmetlerden yararlanma
MADDE 13 − (1) Bu Yönergede belirtilen hizmetlerden yararlanılabilmesi için İstanbul Üniversitesinde eğitim alan özel gereksinimli öğrencilerin Öğrenci Koordinatörlüğüne yazılı olarak başvurması gerekir.
Afet ve Acil durumlar
MADDE 14 − (1) Afet ve acil durumlarda özel gereksinimli öğrencilerin bulundukları mekanı güvenli bir şekilde terk edebilmeleri için ilgili birim tarafından gerekli düzenlemeler yapılır.
Hüküm bulunmayan haller
MADDE 15 − (1) Bu Yönergede hüküm bulunmayan hallerde, özel gereksinimli öğrencinin kayıtlı olduğu birimin yazılı talebi üzerine, Üniversite, Merkezin görüşünü alarak gerekli kararı verir ve uygulamayı yapar.
Yürürlük
MADDE 16 − (1) Bu Yönerge İstanbul Üniversitesi Senatosu tarafından kabul edildiği tarihte yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 17 − (1) Bu Yönerge hükümlerini İstanbul Üniversitesi Rektörü yürütür.
YÖNERGE İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ SENATOSU 18.12.2014 TARİHİNDEKİ KARARIYLA KABUL EDİLMİŞTİR.