Yüksek Mimar Şükrü Sürmen’in Yaşam Öyküsü

şükrü sirmen

1945 yılında Almanca öğretmeni bir babayla, ev hanımı bir annenin oğlu olarak Trabzon’da dünyaya gelen Sürmen, ilk, orta ve lise eğitimini burada tamamladı. Oğullarının üniversite eğitimi almasını isteyen Sürmen ailesi 1963 yılında İstanbul’a göç etti. Aynı yıl girdiği üniversite sınavlarında İTÜ Mimarlık Fakültesi’ni kazanan Şükrü Sürmen, başarıyla tamamladığı ilk yılın ardından, yaz tatilini geçirmek üzere ailesiyle birlikte Trabzon’a gitti. Sürmen ailesi bir dolmuşla Sürmene’ye doğru yola çıktı.

Anne ve babasıyla birlikte içinde bulunduğu minibüs, 25 Ağustos 1964 günü uçuruma yuvarlandı. Şükrü Sürmen, babasını, annesini ve dayısını kaybettiği bu kazadan yaralı olarak kurtuldu. Kazadan hemen sonra hastaneye kaldırıldığında belkemiğinin kırıldığı anlaşıldı. Trabzon’da bir gün kaldıktan sonra Ankara Hacettepe Üniversite Hastanesi’ne nakledildi, geçirdiği ameliyatın ardından 6 ay hastanede yattı. Ancak omuriliğinde meydana gelen zedelenmeye bağlı olarak belden aşağısı felç oldu ve bundan sonra hayatını tekerlekli sandalyeye ile sürdürdü.

Yaşamındaki bu beklenmedik şok, Şükrü Sürmen’in iyileşme umudunu yok etmedi. Öğretmen babasının emeklilik maaşıyla 1966 yılında İngiltere’ye gitti. Burada geçirdiği iki ameliyatın ardından, aldığı rehabilitasyon eğitimi sayesinde kendi kendine yeterli olmayı öğrendi. İngiltere’deki tedavisini tamamladı ve İstanbul Ortaköy’de yaşayan teyzesinin yanına döndü. Teyzesinin ikinci katta oturması nedeniyle bir süre dışarı çıkamayan Sürmen, kaza nedeniyle üniversitedeki kaydının dondurulduğunu öğrenince, 1967’de İTÜ Mimarlık Fakültesi’ndeki eğitimine kaldığı yerden devam etmeye karar verdi. Ancak tekerlekli sandalyesiyle okula gidip gelmekte güçlük çekiyordu.

Çok geçmeden okulu bıraktı. Ne var ki, ara verdiği iki yıl boyunca okulunu aklından çıkaramadı. 1969 yılında bir kez daha okula geri döndü. Engelli olmanın getirdiği tüm zorluklara rağmen, öğrenciliği boyunca her sabah kendisini evden alarak okula götüren ve sınıfına kadar taşıyan taksi şoförü Özcan Gönenç ile teyzesi ve dayısının desteğiyle 1973 yılında mezun olmayı başardı.

Okulu bitirdikten sonraki iki yılını evde geçiren Sürmen, 1975 yılında Ankara’da Karayolları Genel Müdürlüğü sınavına girdi, sınavı kazandı ve Karayolları 17. Bölge Müdürlüğü’nde kontrol mühendisi olarak çalışmaya başladı. Buradaki işinden 1982 yılında istifa edip 1983 yılında Almanya’ya gitti. Bir yıl süreyle engellilerle ilgili mimari düzenlemeler konusunda araştırmalar yaptıktan sonra Türkiye’ye geri döndü.

Sürmen, mezun olduğu İTÜ’deki, Çevre ve Şehircilik Uygulama Araştırma Merkezi’nde 1986 yılında çalışmaya başladı ve sağlık kuruluşları, engelliler ve yaşlılarla ilgili mimari düzenlemeler konusunda araştırmalar yaptı. Bir süre sonra da Mimarlık Fakültesi programına eklenen “Sakatlar ve Yaşlılar İçin Tasarım” isimli dersin yürütücüsü olarak ders vermeye başladı. Böylece, Türkiye’de engelliler ve yaşlılarla ilgili standartlar ve düzenlemeleri içeren ilk ders, Sürmen yönetiminde 1991-1992 yılında verilmeye başlandı.

Yurt dışında yaptığı araştırma gezilerinde gelişmiş ülke örneklerini derleyerek,  makale ve kitaplarda paylaştı. Türkiye’de erişilebilirlik standartlarının geliştirilmesinde öncülük yapan Şükrü Sürmen, İstanbul’da ve Türkiye’de engelli kişilerin kent içi ulaşımda, binalarda ve sosyal yaşamda yaşadıkları sorunları fotoğraflı raporlarla yetkililere iletti. Bir çok kamu projesinin mimari erişilebilirliği hakkında danışmanlık yaptı

Türkiye Omurilik Felçlileri Derneği Yönetim Kurulu üyeliğinin yanı sıra, Türkiye’de bir çok dernek çalışmalarında yer aldı. Bilhassa engelli derneklerinin mimarlık ve tasarım sorunlarının çözümünde danışman olarak bulundu. Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu’nun engellilerle ilgili programlarının bazılarına danışman ve metin yazarı olarak katıldı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne, Bakırköy, Beykoz, Kadıköy ve Beşiktaş Belediyeleri’nin yanında, daha birçok Belediye ve Sivil Toplum Kuruluşlarına çağdaş ulaşılabilirlik standartlarını tanıtarak danışmanlık yaptı..

2003 yılındaki kuruluşundan itibaren  İstanbul Üniversitesi Özürlüler Araştırma ve Uygulama Merkezi (şimdiki adıyla İstanbul Üniversitesi Engelliler Uygulama ve Araştırma Merkezi) Danışma Kurulu üyesi olarak görev yaptı. Merkez logosunu tasarladı. 2010 yılında İstanbul Üniversitesinin “Engelli Dostu Üniversite” projesinde danışman ve eğitmen olarak çalıştı.

2008 yılında yaptığı özverili ve başarılı çalışmalardan dolayı Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından verilen  Üstün Hizmet Ödülünün sahibi oldu.

Başarılı bir mimar ve akademisyen olan Sürmen, çeşitli yayın organlarında makale, inceleme ve araştırma yazıları yayınladı, Mimarist Dergisinin danışma kurulu üyeliğini yaptı.  Mimari eserlerinin yanı sıra engelli ve yaşlıların sorunlarını irdeleyen çok sayıda makale ve kitabı, şiir ve hikaye dalında edebi eserleri bulunmaktadır.

Yüksek Mimar Şükrü Sürmen 21 Mart 2011’de, arkadaşlarıyla buluşmak için  Ortaköy Meydanına giderken, geçirdiği kalp krizi sonucu 66 yaşında yaşama veda etti.

Vefatından sonra Bakırköy Belediyesi Şenlikköy’deki bir parka onun adını verdi. İstanbul Büyükşehir Belediyesinde yürütülen bir proje kapsamında engelli bireylerin bağımsız yaşam becerilerini arttırmak amacıyla 2013 yılında hizmete açılan merkeze “Şükrü Sürmen Engelliler Bağımsız Yaşam Akademisi ve Sosyal Gelişim Merkezi” adı verildi.

Ortaköy’de bir apartmanın giriş katında tek başına yaşayan Şükrü Sürmen, tekerlekli sandalyesiyle bağımsız bir yaşam sürdü.  Mütevazi, dost canlısı ve hoşsohbet bir kişiliğe sahipti. Engin bir müzik kültürü ve kütüphanesi vardı. Çok güzel klasik gitar çalardı. Gerçek bir entelektüeldi. Daima okur, araştırır ve çalışırdı. Sürekli yeni eserler üretir ve kitaplarını kendi olanaklarıyla bastırırdı. Tekerlekli sandalyesinin arkasında taşıdığı çantasından çıkardığı kitaplarını isteyenlere hediye ederdi. O, engelli camiasının “Şükrü Ağabeyi” idi. Onu tanıma mutluluğuna erişenler için unutulmaz anılar bıraktı. Ülkemizde “insani değerlerin geliştirilmesi ve insan üretkenliğinde sonsuz insan renklerinin değerlendirilmesi için”  verdiği emek ve katkılar için ona minnettarız.

images (1) sukru_bey2 Özürlü alış veriş sepeti

26/11/2015
1208 defa okundu

İstanbul Üniversitesi

34452 Beyazıt/Fatih-İstanbul

Tel: 0 (212) 440 00 00